Personel servisi hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamaları; şoför işçiliğinden akaryakıt ve AdBlue tüketimine, araç kiralamadan bakım-onarım, sigorta, lastik ve teknolojik donanımlara kadar çok sayıda maliyet bileşenini içerir. Bu süreçte idareler kimi zaman mevzuatın aramadığı şekli evrakları (faaliyet belgesi, servis imza sirküleri vb.) gerekçe göstererek teklifleri reddederken; istekliler de zorunlu teknik veya mali detayları (parça değişimleri, lastik ebatları, sigorta dönem güncellemeleri) atlayabilmektedir.
Kamu İhale Kurulu’nun 23.09.2026 tarihli ve 2026/UH.II-2461 sayılı kararı, … Genel Müdürlüğü’nün personel taşıma ihalesinde ileri sürülen 14 ayrı iddia üzerinden aşırı düşük teklif tevsikinde “aranacak ve aranmayacak belgelerin” sınırlarını tek tek ortaya koyan kapsamlı bir içtihattır.
Uyuşmazlığın Konusu
… Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 24 ay süreli personel taşıma ihalesinde sınır değerin altında kalan istekli, idarece istenen 15 önemli teklif bileşenine ilişkin açıklama sunmuştur. İdare; işçilik hesabından kiralama belgelerine, yetkili servis yazılarından lastik ve kamera tekliflerine kadar birçok kalemi mevzuata aykırı bularak istekliyi değerlendirme dışı bırakmış ve ihaleyi sonuçlandırmıştır.
İstekli, idarenin ret gerekçelerinin mevzuatta karşılığı bulunmayan şekilci şartlara dayandığını belirterek KİK nezdinde itirazen şikâyette bulunmuştur.
KİK’in Hukuki Değerlendirmesi: Hangi İddialar Haklı, Hangileri Haksız Bulundu?
Kurul, idarenin ret gerekçelerini Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi ve yerleşik içtihatlar ışığında ayrıntılı olarak denetlemiştir. Yapılan inceleme, mevzuatın lafzı ile idarelerin uygulamadaki aşırı şekilci yaklaşımlarını birbirinden net olarak ayırmıştır.
A) İdarenin Haksız Bulunduğu (İsteklinin Haklı Görüldüğü) Hususlar
-
Faaliyet Belgesi Sunma Zorunluluğu Yoktur (Araç Kiralama ve GPS):
Tebliğ m. 79.2.2.1 uyarınca üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde aranan kural, teklif verenin işin alanında faaliyet göstermesidir. İsteklinin aşırı düşük dosyası içinde üçüncü kişinin Ticaret Sicili Gazetesi veya Oda Faaliyet Belgesi’ni fiziken sunma zorunluluğu yoktur. Firmanın unvanı ve sicil kaydı bu faaliyeti kapsıyorsa idarenin “belge sunulmadı” gerekçesiyle teklifi reddetmesi hukuka aykırıdır.
-
Yetkili Servis Yazılarında İmza Sirküleri Şart Değildir (Akaryakıt ve Bakım):
Yetkili servisten alınan tüketim ve bakım aralığı yazılarının ekinde yetkili servis belgesi sunulmuşsa, yazıyı imzalayanların temsil yetkisini gösterir imza sirküleri/beyannamesi sunulması Tebliğ kapsamında zorunlu tutulamaz. Somut bir yetkisizlik tespiti olmadan şekli evrak eksikliği ret sebebi yapılamaz.
-
Sefer Başı Süre Kabulleri (İşçilik):
İhale dokümanında bir seferin kaç saatte tamamlanacağına ilişkin bağlayıcı bir süre düzenlemesi yoksa; ortalama güzergâh ve mesafe dikkate alınarak sefer başına 3 saat üzerinden yapılan şoför maliyet hesabı geçerlidir.
-
Fiyat Farkı Verilen İşlerde Yİ-ÜFE Güncellemesi Aranmaz (MTV, Muayene):
Tebliğ m. 79.3.6’daki sonraki yıllara ait tarifelerin Yİ-ÜFE ile güncellenmesi zorunluluğu, dokümanında fiyat farkı öngörülmeyen sözleşmeler içindir. Sözleşmesinde fiyat farkı verileceği düzenlenen işlerde MTV ve muayene giderlerinin sonraki yıllar için güncellenmemesi ret gerekçesi yapılamaz.
-
Yüksek Tarife ile Fazla Maliyet Göstermek İptal Nedeni Olamaz:
İsteklinin minibüs cinsi araçlar için daha düşük olan minibüs muayene harcı yerine sehven otobüs tarifesindeki yüksek bedeli esas alması bir eksiklik değil, maliyeti fazlasıyla karşılayan bir durumdur. Fazla maliyet öngörülmesi teklifin reddine gerekçe yapılamaz.
-
HGS ve Otoyol Geçişlerinde Belge Şartı Yoktur:
Güzergâh bazında resmi tarifelere uygun olarak hazırlanan geçiş hesap tablosu yeterli olup, bu kaleme ilişkin ayrıca harici bir tevsik belgesi aranmaz.
B) İsteklinin Haksız Bulunduğu (Açıklamanın Esastan Reddedildiği) Hususlar
İdare birçok şekli noktada haksız bulunmuş olsa da, isteklinin sunduğu teknik ve mali açıklamalardaki esasa etkili eksiklikler teklifin nihai olarak reddedilmesine yol açmıştır:
-
UBGT ve İlave İşçilik Ücreti Eksikliği: Resmi tatillerde de çalışacak vardiyalı servis personeli için normal saatlik asgari ücret üzerinden hesap yapılmış, mevzuatın emrettiği Ulusal Bayram ve Genel Tatil (UBGT) günlerine ait ilave işçilik maliyeti karşılanmamıştır.
-
Ağır Bakım Malzemelerinin Kapsanmaması: Yetkili servis bakım programında yer alan kritik parçaların ve sıvı değişimlerinin ağır bakım maliyet tablosuna dâhil edilmediği tespit edilmiştir.
-
AdBlue Tüketim Oranının Kaynaksız Olması: Tüketim oranının akaryakıtın %6’sı olacağı varsayılmış, ancak bu oran üretici kataloğu, teknik bülten veya yetkili servis yazısı gibi doğrulanabilir hiçbir teknik belgeye dayandırılmamıştır.
-
Lastik Ebat Bilgisinin Yer Almaması: Fiyat teklifinde lastik adedi belirtilmiş ancak lastiklerin ebat bilgisine (örneğin 215/75 R16 vb.) yer verilmemiştir. Ebat belirtilmediği için teklif edilen lastiğin şartnamedeki araçlara uygun olup olmadığı denetlenememiştir.
-
Kamera Sisteminde Şartname Kriterlerinin Karşılanmaması: Fiyat teklifinde yalnızca “720P Gece Görüşlü Kamera” yazılmış; şartnamenin zorunlu kıldığı “araç içi tüm koltukları görme, kapıyı izleme ve 30 günlük kayıt kapasitesi” gibi özelliklerin sağlandığı belgelendirilememiştir.
-
Sigorta Süresinin Eksik Kalması ve Yetkisiz İmza: 24 aylık iş için sunulan sigorta teklifinin sadece ilk yıl ve takip eden bir dönemi kapsadığı, sözleşmenin son yılı olan 2028 yılına ilişkin güncellemenin yapılmadığı; ayrıca teklifteki imzaların şirketin müşterek temsil yetki kurallarına uymadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak; Kamu İhale Kurulu; başvuru sahibinin idare tarafından öne sürülen birçok şekli gerekçede (faaliyet belgesi, imza sirküleri, fiyat farkı güncellemesi vb.) haklı olduğunu saptamakla birlikte; işçilikteki UBGT eksikliği, AdBlue oranının kaynaksızlığı, lastik ebatlarının belirsizliği, şartnameye aykırı kamera teklifi ve sigorta süresinin sözleşmenin tamamını karşılamaması nedenleriyle açıklamanın esastan mevzuata aykırı olduğuna hükmetmiştir. (Karar No: 2026/UH.II-2461)