Kamu ihale hukukunda sınır değerin altında kalan isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde düzenlenen katı şekil şartlarına tabidir. Üçüncü kişilerden temin edilen fiyat tekliflerinin meslek mensubu (SMMM/YMM) onayını ve dayanak tespit tutanağını (Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı) içermemesi, teklifin esastan reddini gerektiren en temel usul hatasıdır.

Kamu İhale Kurulu’nun 24.06.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1765 sayılı kararı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin araç kiralama ve bakım maliyetlerini dayanak tutanak ve SMMM onayı olmaksızın tevsik etmesi üzerine teklifinin reddedilerek düzeltici işlem belirlenmesine hükmettiği emsal bir karardır. Karar ayrıca, geçici teminat mektubuna itirazda 10 günlük hak düşürücü sürenin ilk oturum tutanağının tebliğiyle başladığını da netleştirmiştir.

Uyuşmazlığın Konusu

Milli Savunma Bakanlığı Ankara Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alay Komutanlığı Personel Taşıma Hizmeti” ihalesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına ve yeterlik belgelerine karşı ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından 7 başlık altında itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Öne çıkan temel iddialar şunlardır:

  1. Araç Kiralama ve Bakım-Onarım Maliyetleri: Kiralama ve periyodik bakım maliyetlerine dayanak yapılan fiyat tekliflerinin meslek mensubunca (SMMM) onaylanmadığı, beyan şerhlerinin yer almadığı ve dayanak Satış Tutarı/Maliyet Tespit Tutanaklarının sunulmadığı,

  2. Geçici Teminat Mektubu: İsteklinin geçici teminat mektubunun mevzuata uygun olmadığı,

  3. Şirket Temsili ve Ortaklık Bilgileri: Teklif mektubu ve eklerinin yetkili kişilerce e-imzalanmadığı, ortaklık bilgilerinin eksik beyan edildiği,

  4. İş Deneyimi ve Bilanço Rasyoları: İş bitirme belgesinin, bilanço oranlarının ve iş hacminin (ciro) şartnamedeki yeterlik kriterlerini karşılamadığı.

Kamu İhale Kurulu’nun Değerlendirmesi

a) Fiyat Teklifinde SMMM Onayı ve Tutanak Zorunluluğu (Tebliğ m. 79.2.2.1)

Kamu İhale Genel Tebliği m. 79.2.2.1 uyarınca, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması halinde;

  • Fiyat teklifini veren mükellefin yasal defter ve belgelerine göre meslek mensubu tarafından Maliyet Tespit Tutanağı veya Satış Tutarı Tespit Tutanağı düzenlenmesi,

  • Fiyat teklifi üzerine meslek mensubunca mevzuatta yer alan standart beyan ibaresinin yazılarak imzalanması, kaşelenmesi/mühürlenmesi,

  • Düzenlenen bu tutanakların aşırı düşük teklif açıklaması dosyası kapsamında idareye sunulması,

zorunludur.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu belgeler incelendiğinde;

  • Araç kiralama maliyeti için Platanus Tur. Tic. Ltd. Şti.’den alınan fiyat teklifinin yalnızca firma yetkilisince imzalandığı, meslek mensubuna (SMMM) ait hiçbir kaşe ve imzanın bulunmadığı ve dayanak tutanağın dosyada yer almadığı,

  • Araç bakım-onarım maliyeti için sunulan fiyat teklifinde de aynı şekilde meslek mensubu kaşe/imzasının ve dayanak tespit tutanağının bulunmadığı,

tespit edilmiştir. Kurul, bu eksikliklerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne açık aykırılık teşkil ettiğini belirterek isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının geçersiz olduğuna hükmetmiştir.

b) Sorgulama Yazısında İstenmeyen Kalemler İçin Açıklama Aranmaz

İsteklinin şikâyet dilekçesinde kışlık/yazlık lastik ve belediye uygunluk belgesi maliyetlerinin açıklanmadığı iddia edilmişse de; Kurul, idarenin EKAP üzerinden gönderdiği aşırı düşük teklif sorgulama yazısında bu giderlerin “önemli teklif bileşeni” olarak belirlenmediğini saptamıştır. Kamu İhale Genel Tebliği m. 79.2.1 uyarınca idarece açıkça talep edilmeyen bir bileşenin açıklanmamış olması ret gerekçesi yapılamaz.

c) Şoför İşçiliğinde Sefer Başı 3 Saatlik Kabul ve UBGT Uyumu

İstekli, 35 adet sürücünün maliyetini hesaplarken güzergâh mesafelerini dikkate alarak günlük 3 saatlik kısmi çalışma süresi belirlemiş, KİK İşçilik Hesaplama Modülü’nden çıkan saatlik asgari ücreti esas almış ve resmî tatillerde (UBGT) çalışacak nöbetçi sürücülerin ilave ücretlerini hesaba dâhil etmiştir. Bu hesaplama yöntemi mevzuata ve yerleşik KİK içtihatlarına tam uyumlu bulunmuştur.

d) Geçici Teminata İtirazda Süre Aşımı (İlk Oturum Tutanağı Esastır)

Başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin geçici teminat mektubunun uygun olmadığı yönündeki 2’nci iddiası süre aşımından reddedilmiştir:

  • Tekliflerin açıldığı ilk oturumda düzenlenen “Tekliflerin Açılmasına İlişkin Tutanak” EKAP üzerinden 07.05.2026 tarihinde isteklilere tebliğ edilmiştir.

  • 4734 sayılı Kanun m. 55 uyarınca, ilk oturum tutanağında yer alan geçici teminat uygunluğuna ilişkin iddiaların bu tarihi izleyen 10 gün içinde (en geç 18.05.2026) idareye şikâyet konusu yapılması gerekir.

  • İstekli bu süreyi geçirip nihai ihale kararından sonra 22.05.2026’da başvuru yaptığından, teminata ilişkin iddia süre yönünden usulden reddedilmiştir.

e) Bilanço, Ciro ve Temsil İncelemesi (GİB / MERSİS Entegrasyonu)

  • İsteklinin ticaret sicil bilgileri ve ortaklık yapısı EKAP-MERSİS entegrasyonu üzerinden doğrulanmış, teklif mektubunun münferiden temsile yetkili müdür tarafından e-imzalandığı belirlenmiştir.

  • 2024 ve 2025 yıllarına ait bilanço rasyoları (cari oran: 1,67; öz kaynak oranı: 0,32; kısa vadeli banka borç oranı: 0,26) ile toplam iş hacmi verilerinin Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) kayıtlarıyla tam uyumlu olduğu ve şartname kriterlerini fazlasıyla sağladığı tespit edilmiştir.

Kamu İhale Kurulu; ihale üzerinde bırakılan isteklinin araç kiralama ve bakım-onarım maliyetlerini Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde emredilen SMMM onaylı tutanaklarla tevsik edememesi sebebiyle:

  1. 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin on birinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine (Çınar Transfer Taş. Filo Kiralama Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilerek değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin bu aşamadan sonra mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılmasına),

  2. Başvuru sahibinin 7 iddiasından 1’inde (aşırı düşük açıklamasının geçersizliği) haklı bulunması sebebiyle, yatırdığı 129.385,00 TL başvuru bedelinin 1/7 haklılık oranına tekabül eden 18.113,90 TL’lik kısmının istekliye iadesine, oybirliğiyle karar vermiştir (Karar No: 2026/UH.II-1765).