Kamu ihale hukukunda aşırı düşük teklif sorgulamasının temel gayesi; sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin işi taahhüt ettikleri fiyata mevzuata, fen ve sanat kurallarına uygun biçimde yerine getirip getiremeyeceklerini somut maliyet unsurları üzerinden denetlemektir. Bu denetimin objektif, eşit ve hukuken geçerli olabilmesi ise idarece gönderilen sorgulama yazısının açıklığına ve sınırlarına bağlıdır.

Kamu İhale Kurulu’nun 24.06.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1714 sayılı kararı; idarelerin aşırı düşük sorgulama yazılarında kullandıkları “vb.”, “diğer maliyet unsurları”, “diğer destekleyici belgeler” gibi muğlak ifadelerin hukuka aykırılığını tespit ederek, ihalenin iptali yerine sorgulamanın baştan yenilenmesi yönünde düzeltici işlem tesis ettiği emsal bir karardır.

Uyuşmazlığın Konusu

Milli Savunma Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 16 araçla yürütülmek üzere ihale edilen “Personel Taşıma Servisi Hizmeti Alımı” ihalesinde, sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş ve sunulan açıklamalar uygun bulunarak ihale sonuçlandırılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından idareye ve akabinde KİK’e yapılan başvuruda özetle;

  • İdarenin isteklilere tebliğ ettiği aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, açıklanması istenen maliyet bileşenlerinin mevzuatın öngördüğü açıklıkta yer almadığı,

  • Hangi iş kalemlerinin ve gider unsurlarının tevsik edileceğinin somutlaştırılmadığı,

  • Bu durumun isteklilerin mevzuata uygun açıklama hazırlama imkânını kısıtladığı, hukuki güvenlik ve eşit muamele ilkelerini zedelediği,

ileri sürülerek işlemlerin düzeltilmesi veya ihalenin iptali talep edilmiştir.

Kamu İhale Kurulu’nun Değerlendirmesi

Kamu İhale Kurulu, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesi çerçevesinde idarenin gönderdiği talep yazısını incelemiştir:

a) İdarenin Gönderdiği Sorgulama Yazısındaki İfadeler

İdarenin EKAP üzerinden gönderdiği aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında önemli teklif bileşenleri şu şekilde sıralanmıştır:

  • Kullanılacak araçların özellikleri, yakıt tüketimi ve birim maliyet hesapları,

  • Kullanılacak araçların mülkiyet durumu (özmal/kiralık) ve belgeleri,

  • Bakım, onarım, sigorta ve amortisman giderleri,

  • Şoför/personel ücretleri ve hesaplama yöntemi,

  • “Vergi, sigorta, genel giderler ve diğer maliyet unsurları”,

  • “Sözleşmeler, fiyat teklifleri ve diğer destekleyici belgeler”.

b) Kamu İhale Genel Tebliği m. 79.2.1’in Emredici Kuralı

Kamu İhale Genel Tebliği m. 79.2.1 uyarınca:

“Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenirken idarece aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin e-form kullanılır. Bu formda teklifte önemli olduğu tespit edilen ve açıklanması istenen teklif bileşenlerine, işin mahiyetine uygun ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde, açık ve net olarak tek tek saymak suretiyle yer verilmesi zorunludur.

İdareler tarafından önemli teklif bileşenleri belirlenirken ‘ve diğer giderler’, ‘gibi bileşenler’, ‘her türlü gider’, ‘tüm giderler’, ‘vb.’ gibi açık ve net olmayan ibareler kullanılamaz. Bu gibi ibarelerin kullanılması halinde aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde bunlar dikkate alınmaz.”

c) Hukuki Güvenlik ve Eşit Şartlarda Değerlendirme İlkesi

Kurul kararında;

  1. Sorgulama yazısında yer verilen “diğer maliyet unsurları” ve “diğer destekleyici belgeler” ibarelerinin ucu açık, kapsamı belirsiz ve isteklileri tereddüde sevk edici nitelikte olduğu,

  2. İsteklilerin hangi giderleri açıklamakla yükümlü kılındığını öngöremediği, bu durumun hem açıklama hazırlamayı hem de komisyonun objektif bir denetim yapmasını imkânsız kıldığı,

  3. İdarenin takdir yetkisinin önemli bileşenleri seçmekle sınırlı olduğu; ancak seçilen bileşenlerin net, tereddütsüz ve tek tek sayılması gerektiği,

vurgulanmıştır.

Kamu İhale Kurulu, yapılan işlemin ihalenin esasına etkili bir doküman hatası değil, usulüne uygun düzeltilebilecek bir komisyon işlemi olduğunu saptayarak:

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin on birinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine (idarece önemli teklif bileşenlerinin mükerrerlik ve belirsizlik olmaksızın, açık ve net bir şekilde tek tek sayılarak sınır değerin altındaki tüm geçerli teklif sahiplerinden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesine oybirliğiyle karar vermiştir